Cultuur & Historie in Lingewaard

Cultuur & Historie in Lingewaard

Kernen, kerken en kastelen

Qua historie is de gemeente Lingewaard nog jong. Echter, de aanwezigheid van de rivieren heeft in het gebied van oudsher een belangrijke rol gespeeld. Landschapselementen als dijken, wielen en uiterwaarden herinneren aan de voortdurende strijd tegen het water.

Het water was echter niet alleen een vijand. In de uiterwaarden werd klei gewonnen. Steenfabrieken zijn nog steeds te zien in de uiterwaarden. De plassen in de Bemmelse en Gendtsche Waard vormen hiervan stille getuigen. Van de vele steenovens in het gebied resteren er nog slechts enkelen, namelijk bij Bemmel, Gendt, Doornenburg en Angeren. In Doornenburg liggen de restanten van een veldoven.

Door Lingewaard loopt de Rijn-IJssellinie, een verdedigingslinie uit de Koude Oorlog, die tot 1990 nog een groot geheim was. In de Bemmelse waard zijn nog enkele elementen terug te vinden in het landschap, zoals een drietal kazematten, een genie-terrein en een voormalige haven.

Pannerdensch Kanaal

Het Pannerdensch Kanaal is aangelegd in 1707, in een tijd van militaire conflicten met Frankrijk. In de 16de en 17de eeuw waren de Neder-Rijn en IJssel doorwaadbaar en vormden daardoor zwakke plaatsen in de verdedigingvan de Republiek der Vereenigde Nederlanden. Daarnaast had ook de scheepvaart last van de lage waterstand. Met de realisatie van het Pannerdensch Kanaal werd de cruciale watertoevoer naar beide rivieren veilig gesteld. Vanaf de aanleg tot nu speelt het kanaal een hoofdrol in de watertoevoer naar de grote rivieren. Het Pannerdensch Kanaal zorgde voor wateraanvoer van de Hollandse Waterlinie en werd verdedigd met forten aan de bron, zoals de Sterreschans, en het Fort Pannerden dat nog steeds duidelijk zichtbaar in het landschap aanwezig is.

Kerken en kastelen
De regio Arnhem-Nijmegen waaronder Lingewaard, was in de Romeinse tijd zeer belangrijk. De sporen van de Middeleeuwen zijn duidelijk zichtbaar in Lingewaard. In de kernen Ressen, Bemmel en Gendt staan monumentale kerkjes uit de 11e, 12e en 15e eeuw.

In het centrum van Bemmel ligt het prachtige Kasteel Kinkelenburg. Voordat de adel hier ging wonen diende het lange tijd als een verdedigbaar fort, nu is het een geliefde trouwlocatie. 

Kasteel Doornenburg bestaat uit een hoofd en voorburcht die met elkaar verbonden zijn met een houtenbrug. Het kasteel is mede bekend door de opname van de Tv-serie Floris. Het kasteel kent dan ook nog een heuse "Floriszolder".

Historische kernen
De historie van Lingewaard is ook in enkele kernen terug te vinden, die veelal hun oorsprong hebben in de Middeleeuwen. Ressen, de enige kern die niet aan de rivier is gelegen, heeft een rijke geschiedenis die terugvoert tot de periode van de Batavieren die 100 jaar vóór Christus ons land binnenkwamen (Rexena). Het heeft een beschermd dorpsgezicht en staat bekend om verschillende archeologische vondsten.

Huissen is een oud stadje waar de smalle straatjes met zijn typische geveltjes uit de 16e en 17e eeuw in het gezellige centrum nog duidelijk de sfeer bepalen. Het stadsmuseum "Hof van Hessen" vertelt de rijke geschiedenis van dit oude stadje. Het tuinbouwmuseum "de Hofstèèj" geeft de geschiedenis van de groente- en bloementeelt weer; evenals van de druiventeelt, een oude Huissense traditie. In de gildenkapel van de RK stadsparochiekerk zijn attributen uit de historie van de Huissense gilden tentoongesteld. Het Dominicanenklooster, uit 1858, was een van de eerste kloosters boven de rivieren.

Tweede Wereldoorlog
Op 17 september 1944 begon Operation Market Garden, een gecombineerde verrassingsaanval van geallieerde luchtlandingstroepen en grondstrijdkrachten. De troepenbeweging over de grond verliep minder voorspoedig dan gedacht, waardoor uiteindelijk de strijd om de brug bij Arnhem mislukte. Van 1 tot 4 oktober 1944 woedde een felle strijd, waarin de Duitsers probeerden de geallieerden uit de Betuwe te jagen. Dat mislukte en het front kwam langs de Linge te liggen met Bemmel en Haalderen aan de Britse kant, de rest aan de Duitse. De burgerbevolking werd in oktober verjaagd. Op 2 oktober werd de kom van Huissen getroffen door een zwaar bombardement, waarbij honderd doden vielen. De kapel op De Heuvel in Bemmel, ter ere van Maria van de Bloeiende Betuwe, is in 1946 gebouwd ter nagedachtenis van hen die hun leven verloren bij de bloedige slagen die hier in september en oktober 1944 plaatsvonden en bij de oorlogshandelingen die daarop volgden tot aan de bevrijding in de lente van 1945. Meer informatie hierover is te vinden op spgs.nl en liberationroute.nl